Welzijn en sociale cohesie vormen basis voor weerbare samenleving in crisistijd
Publicatiedatum: 29 oktober 2026
De coronapandemie heeft een negatieve invloed gehad op het welzijn van mensen en de verbondenheid met anderen. Vooral jongeren, mensen met een lager inkomen en mensen met al bestaande mentale problemen werden hard geraakt. Dat concludeert het Netwerk GOR in het eindrapport na vijf jaar lang onderzoek naar de effecten van de coronapandemie. Joek Boomsma, directeur Publieke Gezondheid van GGD Gooi en Vechtstreek, was vanuit GGD GHOR Nederland en de GGD’en aanwezig bij de overhandiging van het rapport aan minister Hermans. De onderzoekers bevelen aan om het welzijn in de samenleving zowel voor, tijdens als na een crisis in kaart te brengen. Met deze inzichten kunnen sneller maatregelen worden genomen om ongewenste effecten van een crisis zo veel mogelijk te beperken.
Vanaf 2021 tot en met 2025 is onderzocht welke effecten de coronapandemie op de Nederlandse samenleving had, en nog heeft. Mensen ervaarden tijdens de pandemie hun gezondheid als minder goed en hadden meer mentale problemen. Ook maakten ze schokkende gebeurtenissen mee, zoals geen afscheid kunnen nemen van mensen die overleden. Bepaalde groepen werden harder getroffen en hebben nog steeds last van gebeurtenissen uit de coronaperiode. Deze kennis helpt om een samenleving weerbaarder te maken voor mogelijke volgende crises, zoals een pandemie.
De onderzoekers bevelen aan om te zorgen voor een monitoringssysteem dat tijdens rampen en crises snel en makkelijk kan worden opgeschaald en waarin voldoende aandacht is voor welzijn en sociale gezondheid. Ook wordt aanbevolen om de samenleving nu al mentaal en sociaal sterker te maken, bijvoorbeeld door ontmoeting te stimuleren via bestaande buurtinitiatieven, ontmoetingsplekken of online platforms. Tijdens een crisis is het belangrijk om te zoeken naar vormen van verbinding die passen bij de omstandigheden. Ook is het nodig om goed te luisteren naar de behoeften van verschillende groepen mensen en hier bij het nemen van maatregelen rekening mee te houden.
Over het onderzoek
Dit onderzoek is uitgevoerd in het kader van de Integrale Gezondheidsmonitor GOR COVID-19, ook bekend als het Gezondheidsonderzoek COVID-19. Het is uitgevoerd door het Netwerk GOR, dat bestaat uit het RIVM, de GGD’en, GGD GHOR Nederland, ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum en het Nivel. ZonMw is opdrachtgever namens het ministerie van VWS.
