Wat kun je als ouder leren van de opvoeding van inheemse stammen?
Publicatiedatum: 1 april 2026
‘Soms zit de grootste verandering in opvoeden in iets verrassends kleins: wat gebeurt er als je je kind niet alleen begeleidt, maar hem of haar écht laat meedoen in een gezin, zoals beschreven in Jagen, verzamelen en opvoeden. Toen Michaeleen Doucleff voor haar werk in een Maya-dorp verbleef ontdekte ze dat ze daar de opvoeding heel anders aanpakken. Iets wat haar interesse wekte, gezien ze zich thuis een machteloze ouder voelde tegenover ‘de vijand’: haar peuterpuber. Daarop besloot ze haar baan op te zeggen en samen met haar dochter af te reizen naar de Maya’s in Mexico, de Inuït op Groenland en de Hadzabe in Tanzania en hun manieren van opvoeden te onderzoeken. Haar bevindingen verwerkte ze in het boek Jagen, verzamelen en opvoeden waarin ze omschrijft wat wij kunnen leren van oude culturen over het opvoeden van blije en behulpzame kinderen. Want: opvoeden vanuit rust, vertrouwen en samenwerking in plaats van angst en controle klinkt best fijn, toch?
Michaeleen heeft het in haar boek over SAAM-opvoeden: Saamhorigheid, Aanmoedigen, Autonomie en Minimaal ingrijpen, waardoor er meer samenwerking ontstaat door minder te doen. Volgens Doucleff bereik je hiermee meer verbinding met je kind, zijn er minder driftbuien én worden kinderen behulpzamer en zelfstandiger.’
Saamhorigheid
Kinderen worden geboren met de behoefte om hun ouders te helpen, ze willen erbij horen in het gezin. De les die Michaeleen leerde: betrek je kind(eren) bij je dagelijkse taken in plaats van ze te vermaken of opdrachten geven. Help hen wanneer ze hulp nodig hebben en laat hen jou helpen, óók als dat betekent dat het langzamer gaat of meer troep oplevert. Dus laat ze meedoen met het vouwen van de was of het uitruimen van de vaatwasser. Wanneer ze niet kunnen oefenen, kunnen ze het ook niet leren. En wanneer ze het leren zullen ze later sneller uit zichzelf taken oppakken in huis zonder dat je het hoeft te vragen.
Aanmoedigen
De volgende les is: aanmoedigen in plaats van dwingen. Dwingen kan ervoor kan zorgen dat de intrinsieke motivatie wegraakt, het risico op ruzie vergroot én het kind de kans wordt ontnomen om te leren zelf beslissingen te maken. Het alternatief is je kind uitnodigen taken samen te doen, aanmoedigen en het juiste voorbeeld geven.
Autonomie
De jager-verzamelaarsgemeenschappen hechten veel waarde aan iemands recht om zijn of haar beslissing te nemen, ook bij kinderen. Hun standpunt: geef kinderen de ruimte om hun eigen problemen op te lossen en verantwoordelijkheid te nemen voor taken. Houd je kind in de gaten en geef het vertrouwen dat hij of zij het zelf kan. Doe dit door soms even af te wachten of een vraag te stellen zoals “hoe kun je dit oplossen?” of “wat heb je nodig om dit voor elkaar te krijgen?”.
Minimaal ingrijpen
En daarbij: minimaal ingrijpen en vaker op je tong bijten. Dat geeft kinderen de gelegenheid om te oefenen met zichzelf vermaken en voor zichzelf te zorgen. Ze kunnen leren hun eigen spelletjes te verzinnen, eigen eten of drinken klaar te maken, eigen ruzies op te lossen, als je ze maar de kans geeft…
En met alles geldt: jong geleerd is oud gedaan. Dus heb je thuis nog een dreumes of een peuter rondscharrelen, denk niet dat zij te jong zijn om hier mee te beginnen. Op die leeftijd begint de basis juist. Benieuwd? Lees er meer over in het boek Jagen, verzamelen en opvoeden.
Meer advies nodig? We denken graag met je mee!
Je bent van harte welkom bij onze gezins- en opvoedcoaches. Neem contact met ons op voor (gratis) advies en ondersteuning: telefoon 035 69 26 350, e-mail jeugd@ggdgv.nl. Op onze website http://www.ggdgv.nl/jeugd en via social media (@ggdgv) geven wij meer praktische informatie over gezond opgroeien en opvoeden. Neem hiervoor ook eens een kijkje op de website GroeiGids.nl. In de GroeiGids app en op ouderchat.nl kun je ook (anoniem) al je vragen stellen.
